คำสอนของฮวงโป

 เรื่อง คำสอนของฮวงโป
แปล พุทธทาส

เราสามารถอ่านฮวงโปได้ในฐานะเป็นปรากฏการณ์อย่างแรงที่กระโจนเข้าสู่เราเพื่อปัดเป่าความรกเรื้อต่างๆ เกี่ยวกับการคงอยู่ของจิต วิธีของมัน รวมถึงคติต่างๆ เกี่ยวกับวิธีปฏิบัติทางจิต –ซึ่งล้วนแต่น่าเคลือบแคลง และปราศจากศิลปะ, คำสอนของฮวงโป ไม่ได้เพิ่มอะไรให้กับผู้อ่านเลย ทว่ามันเต็มไปด้วยท่าทีที่ –หากเขาแบกสัมภาระอย่างหนักเพื่อมาอ่านมันแล้ว เขาก็จะยากทนต่อมันเลยทีเดียว, นี่จึงเป็นศาสนาที่บางเฉียบ และยังคงสดใหม่ และข้าพเจ้ายังคงรู้สึกสะอาด –ตื่นตัวราวกับถ้อยความทั้งหมดของเขามีไว้แต่เพียงเพื่อถอยกลับไปสู่ความไร้ถ้อยคำโดยสิ้นเชิง –ซึ่งนั่นเป็นสภาพที่บุคคลผู้มีญาณทัศนะเกี่ยวกับมิติที่ว่าง –ปัจจุบันกาลขณะ จะรู้สึกได้ว่ามันมีเหตุผลชนิดเฉียบพลันและเป็นศิลปะอย่างที่สุด, ไร้ความรกเรื้อและปรุงแต่ง และอะไรๆ ที่จะฉุดบุคคลให้ไปอยู่ใน “ความจำกัด” ของความรู้, มันจึงกลมกลืนกับความเงียบกริบของธรรมชาติอย่างที่สุด

“ความฉับพลัน” ของเขาไม่ได้ถูกใช้ในฐานะที่เป็นวิธีการหรือเป็นคติหนึ่ง หรือสำนักใดหนึ่ง แต่มันมาจากความถึงแล้วที่ว่า ในสภาพ ณ ขณะใดๆ ก็ตามของเอกภพนั้น เป็นเส้นบางเฉียบที่ไม่จำเป็นต้องใช้ “ความเป็นเวลา” ในการเดินทาง –และเวลากลับทำให้มันทื่อและแปลกแยกกับเอกภพขณะมากขึ้น, ข้าพเจ้ารู้สึกทีเดียวว่าเขายังคงล้นไหลลงมาจากภูเขาอยู่เสมอ และมันทำให้ศาสนาในฐานะที่เป็นองค์หนึ่งในปัจจุบันนี้ –และของเล่นต่างๆ ของพวกสาวกทั้งหลาย กลายเป็นของเด็กๆ ไปเลยทีเดียว